Tối hôm đó mưa rào lên mái hiên, xe máy tôi kẹt ở ngã tư gần nhà nên ghé qua uống nước. Trong nhà, bạn Hùng đang đánh Phỏm với hai người nữa quanh bàn gỗ ở góc bếp. Hùng bảo tôi thay phiên luôn. Ván đầu tôi còn đủ bài, đến ván thứ ba thì trên tay toàn lá lẻ. Kết thúc ván, chính Hùng – người mời tôi chơi – lại là người đếm bài thua nhiều nhất. Đúng lúc đó tôi mới hiểu vì sao Phỏm bám người ta khéo thế.
Hôm nay tôi muốn kể lại Phỏm là trò gì, luật chơi ra sao, và tại sao mình dễ thua một cách tự nhiên. Bản online thì cổng 789club đang có mục Phỏm để bạn mở lên điện thoại.
Phỏm khác gì so với mấy ván bài tây khác
Phỏm dùng bộ bài Tây 52 lá, bỏ bốn lá số 2 nên còn 50 lá. Một bàn có 2, 3 hoặc 4 người. Ở bàn ba người, mỗi người chia 13 lá, phần dư nằm trên chồng để bốc thêm mỗi lượt; ở bàn bốn người thì mỗi người chia ít hơn một lá. Người nào đánh hết bài trước thì thắng, số lá còn lại của người thua là điểm người thắng thu về.
Trong 13 lá bài của bạn có những gì
13 lá trên tay không phải 13 lá rác. Chúng được xếp thành từng bộ, và so bài cũng dựa trên bộ đó:
- Thúi: lá lẻ không ghép được vào bộ nào. Lá 2, 3, 4, 5 hay bị đội vào thúi vì bốn người trên bàn cùng tranh mấy lá đó.
- Sênh: 3 lá trở lên cùng chất, giá trị liên tiếp. Sênh năm lá từ 10 đến A cùng chất là sảnh rồng, giá trị cao nhất trên tay.
- Đôi: hai lá cùng giá trị. Hai đôi trở lên có giá trị liên tiếp tạo thành đôi thông, bộ khó bị chặn.
- Tứ quý: bốn lá cùng giá trị, mạnh nhất trong các bộ ngang, khiến người bên cạnh phải dè dắt.
- Đút thông: ba bộ ba trở lên có giá trị liên tiếp. Bộ này hiếm ai xếp ra, nhưng người biết dùng thì điểm ăn rất đẹp.
Chi tiết tôi phải mất mấy ván mới hiểu: Phỏm không so từng lá, mà so cả bộ. Tay bạn có đôi 9 cùng sảnh 5 lá nhưng đối thủ có tứ quý 8 thì bạn vẫn thua. Ngược lại, tay bài toàn thúi mà đối thủ có ba đôi thông thì bạn lại thắng.
Luật ăn, chặn và bốc bài
Lượt đánh bắt đầu khi người đi trước đặt xuống một lá bài. Người kế tiếp có quyền “ăn” lá đó nếu nó ghép được vào bộ đang cầm trên tay; ăn xong thì đánh xuống một lá khác rồi lượt đi xoay vòng. Ai không muốn ăn thì bốc một lá từ chồng bài, đánh xuống một lá rác.
Còn một động tác nữa là “chặn”: không muốn lấy lá người trước vừa đánh, nhưng cũng không muốn để người kế tiếp lấy mất, bạn đánh một lá rác giá trị cao hơn để chặn đường ăn của họ. Chặn sai thì mất một lá rác đẹp mà không đổi lại được gì.
Ăn thì lấy bài, chặn thì giữ bài, bốc bài thì bỏ tiền vào chồng – mỗi hành động đều có một cái giá.
Tới lúc gần kết thúc ván còn một luật hay bị bỏ qua: gửi bài. Khi ván đã ngã ngũ, người thắng có thể đưa một phần bài mình ăn được sang phỏm của người khác để chia điểm cho vừa tay.
Chấm điểm và chuyện “tới trăm”
Cuối ván, bài người thắng cầm về được cộng điểm theo từng bộ đã thu được: thúi, sênh, đôi, đôi thông, tứ quý, đút thông, sảnh rồng, mỗi loại một giá trị riêng. Sảnh rồng và tứ quý tính cao nhất, đôi thông ăn điểm tốt nhờ khó giành, còn thúi thì cứ mỗi lá lại trừ điểm vào.
Còn chuyện “tới trăm”
Khi tổng điểm của người thắng chạm mốc 100 trong một ván, người ta gọi ván đó là “tới trăm”. Nghe vậy cũng thấy vui, vì đó là dấu hiệu ván bài đánh đẹp, người thắng gom được nhiều bộ giá trị thay vì chỉ gom mấy lá rác. Tôi chỉ một lần thấy người ta tới trăm, đó là ván cuối tối đó ở nhà Hùng, và cả bàn đều ngồi im.
Có kiểu thắng nữa gọi là “ù”: đánh hết bài mà không còn lá rác nào, tức là toàn bộ bài đã thành bộ. Ván đó được cộng thêm điểm, nên người chơi thường canh tay bài sạch rồi mới tính đến nước này.
Từ bàn gỗ sang màn hình điện thoại
Phỏm truyền thống cần cả bàn ngồi sát nhau, mỗi người một tiếng “ăn”, “bốc”, “chặn” xen vào nhau. Bản online mất hết mấy thứ đó: không còn nhìn mặt đối thủ, không còn nghe tiếng bài xếp trên bàn. Đổi lại bạn chơi ở bất cứ đâu. Phần game bài đổi thưởng 789club gom nhiều mảng game bài về cùng một chỗ, nên người mới thường bắt đầu bằng Phỏm rồi mới chuyển sang tiến lên miền Nam online hay sâm lốc 789club.
Tôi thử chơi Phỏm trên điện thoại lúc đi ngoài phố và nhận ra điều đáng buồn: bản online chơi nhanh hơn hẳn. Ván trên bàn gỗ kéo dài hơn nửa tiếng, còn bản online có khi mười lăm phút là xong, nên tôi thua nhiều ván hơn chỉ vì không kịp dừng lại.
Chiến thuật nào ăn được, cái nào tôi thử không được
Mấy điều sau đây tôi rút ra từ chính những ván thua:
- Xếp bài ngay từ khi chia xong. Giữ lá có nhiều đường ghép: lá 7 cùng chất nối lên sảnh 5-6-7-8-9 hoặc làm đôi với lá 7 khác, còn lá 10 kẹt giữa hai lá 3 thì không đường nào.
- Đếm thúi của chính mình. Tay đang có bốn lá rác là tay đã hỏng, cứ đánh sớm để lá rác rút xuống còn hai lá.
- Ghi nhớ lá bài rác người khác đánh ra. Hai lá 2 đã lên bàn rồi thì bạn cầm thêm lá 2 vào chỉ để giữ, và bạn sẽ thua đúng lá đó.
- Canh lượt cuối. Khi đã đánh được hai ba lá rác, chuyển từ ăn sang chặn, vì lúc đó bài của bạn thường đã đủ bộ.
Những cách tôi đã thử và không được
Tôi từng giữ bộ lớn nhất để dành hạ ở cuối, nghĩ rằng hạ bộ toàn sẽ ăn nhiều điểm. Cách này chỉ ăn khi đối thủ chơi chậm; ở bàn online người ta đánh nhanh, bộ lớn của bạn bị đánh mất trước khi bạn kịp hạ. Tôi cũng từng canh lá 2 để ép đối thủ, hóa ra lá 2 ai cũng bỏ đi từ đầu. Còn cách tăng cược sau mỗi ván thắng để “lấy lại” tiền đã thua thì chỉ cần nói thôi, đó là cách mất tiền nhanh nhất.
Bài học lớn nhất tôi rút ra: đây là trò tính toán, nhưng người thua thường là người đánh nhiều hơn người nghĩ. Ván nào tôi ngồi yên quan sát bài rác rồi mới quyết, thì kết quả tốt hơn hẳn ván nào tôi vội ăn ba lá.
Đặt giới hạn trước khi ngồi vào bàn
Cách cược trong Phỏm online dễ khiến người ta quên mình đang chơi để vui. Một tối mưa thắm mắt, đứng dậy lúc 23 giờ, thua bốn vàn liên tiếp rồi nạp thêm tiền – chuyện đó xảy ra thường xuyên hơn mình muốn thừa nhận. Nếu bạn chơi, hãy đặt trước ba con số: tối nay tối đa bao nhiêu tiền, ví dụ 200k là trần, mỗi vàn cược bao nhiêu, và tối đa mấy giờ thì dừng. Tiền để ở tài khoản khác, không vay mượn, không gỡ thua bằng cách tăng cược. Muốn đọc thêm thì xem phần thuật ngủ cá cược có nói rõ hơn.
Cá cược là hoạt động giải trí có rủi ro, không phải cách kiếm tiền và cũng không phải cách gỡ lỗ. Tối mưa hôm đó tôi về với vỏn vẹn mấy tờ trong túi, nhưng vẫn nhớ tiếng bài xếp trên bàn gỗ và tiếng Hùng cười khi đếm bài thua. Chơi vui thì nên chơi, nhưng đừng để nó lấy mất đồ ăn tối ngày mai.
Nội dung dành cho người từ 18 tuổi trở lên. Chơi cá cược có rủi ro, vui lòng tham gia có trách nhiệm.